علی شکوهی، لطف‌الله میثمی و مرتضی نبوی با حضور در نشست پایانی از جلسات سه گانه «ناگفته‌های انقلاب»، از جریان‌های مختلف مبارز با رژیم شاه و مؤثر در انقلاب سخن گفتند.

 

شکوهی: اگر روحانیت به صحنه نمی آمد انقلاب پیروز نمی‌شد
در این نشست‌ها که از سوی انجمن اندیشه و قلم، خانه اندیشمندان علوم انسانی، بنیاد اندیشه و احسان توحید و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران برگزار شد، علی شکوهی از مبارزان دوران انقلاب اسلامی و نویسنده و پیشکسوت مطبوعاتی گفت: هیچ گروهی توان بسیج مردم را نداشت و تنها روحانیت بود که می توانست بدنه مردم را با انقلاب همراه کند. بنابراین اگر روحانیت در انقلاب حضور پیدا نمی کرد انقلاب پیروز نمی شد. شکوهی عصر روز دوشنبه در برنامه ناگفته‌های انقلاب گفت: سوالی که در مورد انقلاب اسلامی در کنار دیگر سوالات باید به آن پرداخت این است که چرا رهبری انقلاب اسلامی را روحانیت برعهده گرفت و گروه های دیگر این نقش را بر عهده نگرفتند؟


وی ادامه داد: عنصر تاثیر گذار در فرایند پیروزی انقلاب ها توان بسیج توده مردم و کشاندن آن ها در خیابان برای اعتراض به نظام مستقر است. در دهه چهل و پنجاه ، تنها گروهی که در ایران توان بسیج مردم شهری و روستایی را داشت ، روحانیت بود و گروه های دیگر با همه مردم نمی توانستند ارتباط برقرار کند.
شکوهی با طرح این پرسش که چرا انقلاب کردیم؟ اظهار کرد: بعد ازگذشت چهل سال از پیروزی انقلاب اسلامی و مشاهده عملکرد جمهوری اسلامی در میان نسل جوان و حتی فرزندان انقلابی ها این سوال مطرح می شود که چرا انقلاب کردید و خود انقلاب را زیر سوال می برند و بخاطر شرایط فعلی ما را مقصر می دانند. حتی برخی سیاسیون هم به این مسئله رسیده اند که اگر انقلاب نمی کردند بهتر بود. عضو هیات مدیره انجمن قلم و اندیشه افزود: من این اعتقاد را ندارم که اگر انقلاب نمی کردیم بهتر بود. انقلاب یک پروژه نیست که کسانی آن را طراحی و اجرا کنند، انقلاب بیشتر محصول مطالبات تلنبار شده یک ملت است که در مقاطع مختلف جواب داده نشده است. بنابراین وقتی موج انقلاب می آید رهبران هم نمی توانند مانع آن شوند. شکوهی با بیان اینکه زمانی در حیات رژیم شاه مردم احساس کردند راهی برای تحقق آرمان های خود ، جز با تغییر رژیم پهلوی ندارند ، تصریح کرد: از این رو انقلاب جریانی است که می آید و نمی توان از وقوع آن جلوگیری کرد در واقع انقلاب ها ساخته نمی شوند که بخواهیم از کسانی که آن را نسازند
سؤال دیگری که در این برنامه شکوهی به آن پرداخت، ماهیت اسلامی انقلاب 1357 بود. وی با طرح این سوال که چرا انقلاب 1357 ماهیت اسلامی داشت؟ گفت: چرا انقلاب 1357 مارکسیستی نشد یا چرا رنگ و بوی لیبرالی به خود نگرفت؟ مگر فقط در دوران انقلاب مذهبی ها حضور داشتند چه دلیلی باعث شد انقلاب اسلامی ماهیت اسلامی به خود بگیرد؟ وی افزود: در هر مقاطعی گفتمان مشخصی بر جریان های سیاسی ایران غالب شده که خواست مردم را نمایندگی کرده است. از 1320 تا 1332 گفتمان سوسیالیزم عدالت خواهانه در جامعه ایران حاکم بود بنابراین جریان های مذهبی هم که می خواستند مبارزه کنند ذیل سوسیالیزم مبارزه می کردند.
شکوهی ادامه داد: در سال 1332 گفتمان ملی غالب شد و در سال 42 گفتمان جریان مذهبی در جامعه ایران غالب شد و بقیه جریان‌ها ذیل این گفتمان قرار گرفتند. به عنوان مثال نهضت آزادی به مفهوم امروزی کلمه انقلابی نبود و حتی اعتقاد به جابجایی شاه هم نداشت و به مبارزه پارلمانی داخل ساختار رژیم معتقد بود اما در نهایت وادار به تبعیت از گفتمان مذهبی شد. چرا که گفتمان مذهبی بر گفتمان‌های دیگر غلبه پیدا کرده بود. بنابراین به دلیل این غلبه، انقلاب ایران رنگ اسلامی به خود گرفت. شکوهی که در دوران نقلاب دانش‌آموز دبیرستانی بود در پایان این برنامه به بیان خاطراتی از مبارزات خود و دستگیری توسط عوامل رژیم شاه پرداخت و گفت: شهر محل زندگی من؛ بهشهر به دلیل وضعیت کارگری که داشت از بستر مبارزاتی و انقلابی فعالی برخوردار بود و گروه‌های چپ و گرایشات مارکسیستی در آن فعال بودند. این وضعیت حاکم بر شهر باعث شد نسل ما و از جمله من هم به سمت مبارزه کشیده شوم. درواقع این علائق مبارزاتی با تحولی که دکتر علی شریعتی در نسل ما ایجاد کرد باعث شد نسل ما تبدیل به کانون‌های بزرگ مبارزه علیه رژیم شاه شود.
این مبارز دوران انقلاب ادامه داد: پس از حضور در مبارزات انقلابی در سال 1354 وقتی در کلاس اول دبیرستان مشغول به تحصیل بودم به دلیل پخش اعلامیه بازداشت شدم. دستگیری دوم من هم اواخر سال 56 و اوایل سال57 بود و در هشت آبان 1357 هم از زندان آزاد شدم. به دلیل همان بستر مبارزاتی که اشاره کردم اکثریت زندان ساری دست بچه‌های مارکسیست بود، اما دو سه ماه بعد وضعیت تغییر کرد و با دستگیری تعداد زیادی طلبه و دانشجوی مسلمان، اکثریت زندانیان سیاسی را مذهبی‌ها تشکیل می‌دادند.


مرتضی نبوی: دانشگاه تهران مرکز مبارزات دانشجویی کشور بود
مرتضی نبوی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام هم بعنوان دیگر سخنران این نشست، گفت: همه گروه‌ها در انقلاب حضور داشتند اما در حوزه مبارزات دانشجویی، دانشگاه تهران و دانشکده فنی این دانشگاه مرکز مبارزات دانشجویی و چریکی علیه رژیم شاه بود. نبوی دوشنبه در سومین جلسه برنامه ناگفته‌های انقلاب، گفت: وقتی گروه‌های مسلح برای مبارزه با رژیم شاه شکل گرفتند مرکز مبارزه آنها دانشکده فنی دانشگاه تهران بود و در سال‌های ابتدای مبارزه دو جریان سازمان مجاهدین و فدائیان خلق در این دانشکده بیشتر از جریان های دیگر فعال بودند.
وی افزود: در سال 45 تا 50 در دانشکده فنی دانشگاه تهران در رشته مهندسی برق تحصیلم می‌کردم و در این سال‌ها این دانشکده پایگاه نیروهای انقلابی اعم از چپ و مسلمان بود و همیشه منشأ اعتراضات علیه رژیم شاه دانشکده فنی بود. وی با بیان اینکه در آن سال‌ها فعالیت‌های چریکی برای نسل جوان جذاب بود، ادامه داد: سازمان مجاهدین خلق به دلیل گرایشات مذهبی بین حوانان مذهبی طرفدار پیدا کرده بود و من هم جز سمپات های این سازمان بودم. بنابراین بعد از گرایش به این سازمان در این فکر بودم که چگونه می توانم به این سازمان کمک کنم تا اینکه در ارتباطاتی که با اعضای سازمان مجاهدین خلق پیدا کردم متوجه شدم که سازمان دچار مشکلات مالی است و کسانی هم که با سازمان در ارتباط بودند توصیه کردند اگر می توانم برای سازمان کمک مالی جمع آوری کنم.


عضو شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین اظهار کرد: من هم با افراد مختلف ارتباط گرفته و برای سازمان کمک مالی جمع آوری می کردم تا اینکه یکی از افراد که برای کمک به سازمان مجاهدین خلق به من پول می داد دستگیر شد و زیر شکنجه به ارتباط خود با من اعترف کرد. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: من بعد از اطلاع از بازداشت این فرد منتظر این امر بودم که نیروهای امنیتی شاه به سراغ من هم بیایند بنابراین همه اسنادی که در خانه داشتم را از بین بردم تا اینکه آخر رمضان سال 1352 دستگیر شدم.
نبوی افزود: بعد از دستگیری ساواک در کمیته مشترک ضدخرابکاری که مرکز هماهنگی شهربانی و ساواک بود با شکنجه از ما استقبال کرد و یکی از اقداماتی که بازجوها انجام می‌دادند تا روحیه ما را بشکنند این بود که مبارزین را مسخره می‌کردند که شماها (با اشاره به تن نحیف مبارزین) می‌خواهید رژیم شاه را با این همه امکانات نابود کنید. این مبارز دوران انقلاب با بیان اینکه رژیم شاه از تحولات جامعه تحلیل درستی نداشت، گفت: در حالی که همه گروه‌ها علیه رژیم شاه بودند دستگاه امنیتی رژیم فکر می‌کرد تنها مارکسیست‌ها علیه رژیم هستند و مذهبی‌ها قدرت و توانی برای مقابله با رژیم ندارند اما فرایند پیروزی انقلاب نشان داد که بیشترین قدرت را جریان مذهبی داشت چراکه همه در بین مردم نسبت به جریان‌های دیگر طرفداران بیشتری داشت و همه روحانیت از انسجام و استحکام بیشتری نسبت به جریان‌های دیگر برخوردار بود و در سراسر کشور شبکه مساجد دست روحانیت بود در حالی که روشنفکران از سطح دانشگاه نمی‌توانستند بیرون بروند و اثرگذاری در جامعه داشته باشند.


میثمی: وحدت در رهبری عامل پیروزی انقلاب بود
لطف‌الله میثمی مبارز دوران انقلاب اسلامی هم عصر دوشنبه در برنامه ناگفته‌های انقلاب گفت: وحدت در رهبری انقلاب که با از خودگذشتگی کسانی چون آیت‌الله طالقانی شکل گرفت، عامل پیروزی انقلاب بود. آیت‌الله طالقانی نگران بود که اختلافات مسیر انقلاب را دچار مشکل کند و همیشه مواظب بود که در رهبری انقلاب اختلاف دیده نشود. این مبارزه دوران انقلاب ادامه داد: هشت آبان سال 1357 از زندان آزاد شدم. در همان روز آیت‌‎الله منتظری و آیت‌الله طالقانی از زندان آزاد شده بودند بنابراین به دیدار آیت‌الله طالقانی رفتم.
وی که در خانه اندیشمندان علوم انسانی سخن می‌گفت، افزود: آیت‌الله طالقانی از تضادهایی که در زندان شکل گرفته بود ناراحت بود و به من توصیه کرد که اختلافات داخل زندان را وارد بدنه مردم انقلابی نکنید. من توصیه آیت‌الله را به دوستان انتقال دادم اما دوستان توجهی نکردند و اختلافات را به بیرون از زندان کشاندند و در نتیجه آن اختلافات، درگیری‌های شدید بعد از انقلاب اتفاق افتاد.


میثمی اظهار کرد: اختلافات همیشه جامعه ایران را فلج می‌کند؛ هم بعد از انقلاب مشروطه و هم بعد از انقلاب اسلامی اختلافات جریان انقلاب را فلج کرد چراکه در واقع گروه‌ها سعی کردند یارگیری و شعارهای خود را برجسته کنند. وی افزود: به عنوان مثال در 19بهمن سال1357 که مردم مشغول مبارزه بودند گروه‌ها به دنبال طرح شعارهای خودشان بودند؛ برخی انحلال ارتش را مطرح می‌کردند، برخی هم تلاش می‌کردند بین مردم ناهماهنگی ایجاد کنند. مرحوم طالقانی از این اختلافات ناراحت بود.
میثمی با بیان اینکه عده‌ای تلاش می کردند در رهبری واحد انقلاب اختلاف ایجاد کنند، گفت: وقتی آیت‌الله طالقانی در بیمارستان بود، مطرح می‌کردند که چرا ساواک ما را آزاد کرده است آیا ما سازش کرده‌ایم؟ آیا می‌خواهند رهبری جدیدی مقابل امام درست کنند؟
وی افزود: در حالی آیت‌الله طالقانی این نگرانی و تواضع را داشتند که خودشان مبارز باسابقه و از نظر علمی هم برجسته بودند و احتمال داشت این وسوسه برای رهبری در ایشان ایجاد شود اما هیچ‌گاه به این سمت نرفت و همیشه لزوم تبعیت از رهبری واحد را مطرح می‌کردند. وی ادامه داد: در واقع اگر این از خودگذشتگی و فداکاری‌ها نبود انقلاب به پیروزی نمی‌رسید و نقشه رژیم شاه برای اختلاف انداختن در رهبری انقلاب باعث انشقاق نیروها می‌شد.
وی با اشاره به اهمیت عاشورای 57 در پیروزی انقلاب اسلامی گفت: در شب اول محرم مردم تظاهرات کردند و رژیم در سرچشمه تهران جمعیت را به رگبار بست و بسیاری از مردم شهید شدند. بعد از این اتفاق بیانیه‌ای به امضای آیت الله طالقانی منتشر شد که از مردم خواسته بود اعتراضات را ادامه دهند. برخی دوستان تردید داشتتد که مردم در صورت ادامه اعتراضات سرکوب می‌شوند اما ما مطرح می‌کردیم که وقتی شخصیتی مثل آیت‌الله طالقانی فراخوان داده است اعتراضات تأثیرگذار خواهد بود.
وی ادامه داد: در روز تاسوعا سال 1357 شعارهای تندی داده نشد و از شاه صحبتی نبود بنابراین برنامه‌ریزی شد روز عاشورا شعارها تندتر بشود. از این رو تظاهرات از میدان انقلاب شروع شد و در چهارراه نواب شهید بهشتی بیانیه خواند و شعار مرگ بر شاه سر داده شد و این شعار نقطه عطفی بود و طرفداران شاه هم فهمیدند کار شاه تمام شده است. بعد این اتفاق امام از پاریس بیانیه دادند و گفتند تظاهرات عاشورا رفراندوم بود و مردم شاه را نمی‌خواهند. وی با بیان اینکه بعد از تظاهرات روز عاشورا، اربابان قدرت در اروپا و آمریکا به این نتیجه رسیدند که کار شاه تمام است، گفت: در کنفرانس گوادلوپ کشورهای اروپایی و آمریکا تصمیم گرفتند با مخالفان شاه وارد مذاکره بشوند و دکتر ابراهیم یزدی از طرف امام مذاکره با آمریکایی‌ها را شروع کرد.
کنفرانس گوادلوپ، یا نشست گوادلوپ جلسه‌ای بود که از 4 تا 7 ژانویه 1979/ 14 تا 17 دی 1357، میان رؤسای دولت 4 قدرت اصلی آمریکا، انگلستان، فرانسه و آلمان غربی در جزیره گوادلوپ برگزار شد و یکی از موضوعات اصلی آن بررسی وضعیت بحرانی ایران در آن دوران - آخرین روزهای پیش از انقلاب 1357بود. میثمی در مورد عوامل پیروزی انقلاب هم عنوان کرد: وحدت در رهبری، حضور میلیونی مردم و خودگذشتگی‌ها عامل پیروزی انقلاب بود. انقلاب ایران در حالی پیروز شد که بخاطر مسئله نفت، مسائل خاورمیانه و ارتش، ایران برای آمریکا اهمیت زیادی داشت.

پربازديدترين برنامه ها

انتقاد پروازی از کم توجهی شیعه به فعل ائمه در مقابل حدیث

گزارش تصویری از مراسم رونمایی سايت و کتابهای جدید

تلفيق نظريات علوم انسانی و واقعيات عينی رمز اثرگذاری كتابهای موفق است

دغدغه‌های اعضای انجمن اندیشه در حضور آیت‌الله هاشمی

نشست «موسیقی؛ ممنوع یا مشروع؟» برگزار می شود

گزارش تصویری نشست سالانه انجمن و مراسم ضیافت افطار

گزارش تصویری «علل عدم پایایی نظام حزبی در ایران»

آئین رونمایی از کتابهای دکتر دبیری مهر

سطحی‌نگری در ايران جواب نمی‌دهد

گزارش تصویری نشست «منشور حقوق شهروندی

گزارش تصویری نشست «شهید رجایی؛ مردمی یا پوپولیست»

گزارش تصویری نشست «ناگفته‌هایی از آغاز جنگ»

گزارشهای تصویری

اطلاعات تماس

 تلفن دفتر مرکزی: 021-77641180
 شماره دورنگار: 021-77654703
 آدرس: تهران، سه راه طالقانی، خيابان خواجه نصير، كوچه مفيدی، پلاك يك، مجتمع مفيد، واحد 17
کدپستی: 6116631191
شبکه های اجتماعی:  

   

Template Design:Dima Group