طرح سوالات بدون پاسخ نسل جدید از جنگ...

روز دوشنبه نشست پخش عمومی و نقد و بررسی مستند «زیر صفر مرزی» به کارگردانی مهدی افشارنیک در تالار ایوان شمس برگزار شد. در این نشست که از سوی «انجمن اندیشه و قلم» و با همکاری معاونت اجتماعی فرهنگی شهرداری تهران برگزار شد، سردار حسین علایی از فرماندهان ارشد سپاه در زمان دفاع مقدس، محسن رخصت‌طلب از راویان جنگ و جعفر شیرعلی‌نیا پژوهشگر دفاع مقدس سخنرانی کردند.

علی هاشمی؛ صدای حزن نیزارهای هورالعظیم
روایت جوانی با قد متوسط و چهره‌ای گندم‌گون که شبیه همه جوانان دهه شصت، اولین تصورش از واژه «جنگ»، با آتش خمپاره و سوت وحشتناک هواپیمای دشمن متجاوز شکل گرفت، حکایت داستان‌ سهراب و سوگ سیاوش در فرهنگ اساطیری ماست. همین‌قدر نزدیک و همان‌قدر دور. مستند زیر صفر مرزی، داستان «علی هاشمی» فرمانده تیپ 37 نور حمیدیه و طراح اصلی عملیات خیبر و بدر است؛ عملیات‌هایی که از نظر فرماندهان جنگ، عملیات‌های پیروز خوانده ‌می‌شود. حال آنکه برخی تاریخ‌نگاران این روایت را ندارند. اما علی هاشمی فارغ از فرماندهی سپاه حمیدیه، تفاوت دیگری نیز با دیگر جوانان سپاهی دارد. تفاوتی در هاله یک پرسش و یک حرف درگوشی! پرسش در مورد سرنوشت هاشمی پس از آنکه در جریان بازپس‌گیری جزیره مجنون توسط ارتش بعث و مفقود شدن وی مطرح ‌شد. پرسشی که بغض فروخفته فرزندان و خانواده وی در تمام سال‌هایی بود که جنازه حاج علی بازنگشته بود. در ادامه، این مستند به وضعیت اقتصادی و زیست محیطی شهر حاج علی می‌پردازد.



فرمانده جاسوس، حاشیه پررنگ‌تر از متن!
سردار حسین علایی در این نشست با اشاره به ویژگی منحصربه‌فرد دوره دفاع‌مقدس در مشارکت افراد گفت: علی هاشمی زمان شهادت 27 ساله بود. در زمان جنگ فضایی به‌وجود آمده بود که هرکس توانمندی داشت، بدون توجه به سن، قومیت، نژاد و... فضا و بستر رشد برای وی فراهم بود تا بتواند خود و قابلیت‌هایش را نشان دهد. از این جهت، این مستند به‌واسطه مطرح‌کردن شخصیت شهید علی هاشمی قابل تقدیر است. اما این فیلم آن چیزی که ما از علی هاشمی دیده بودیم را نتوانست ارائه کند و نشان دهد. ابهامی که در این فیلم نشان داده می‌شود را من هرگز به خاطر ندارم. در واقع هیچ‌گاه در سطح فرماندهان سپاه، موضوع جاسوسی وی مطرح نبود.

دستاوردهای عملیات خیبر
وی افزود: کار بزرگ علي هاشمي، طراحي عمليات خيبر بود. عبور از هور اقدامي بود كه براي ما قبل از عملیات خيبر دور از ذهن بود، اما با شناسايي هور توسط علي هاشمي اين طرح آماده شد و خيبر، مقدمه عملیات والفجر 8 گرديد.
حسین علایی با اشاره به دستاوردهای عملیات خیبر گفت: ما در والفجر8 باتوجه به تجربه خيبر توانستيم كار بزرگ عبور از اروند را ممكن كنيم. ارتش عراق يك‌سال آبادان را محاصره كرد. اما نتوانست از اروند عبور كند و خرمشهر را به آبادان متصل كند، اما ما عبور كرديم و دسترسي عراق به آب‌هاي آزاد را مسدود كرديم. البته در خيبر به اهداف خود نرسيديم. اما اين ناكامي پله پيروزي بزرگ والفجر 8 شد.
وی با اشاره به مطلبی که محمود دولت آبادی در خصوص مقدس بودن دفاع نوشته، ادامه داد: دفاع، مقدس است. اما جنگ مقدس نيست، همه اقدامات ما در جنگ نيز مقدس و درست نبوده است، اما بايد بدانيم اگر اين تلاش‌ها نبود ارتش بعثي عراق پيروز جنگ بود.

وزارت خارجه در دوره جنگ ضعیف عمل می‌کرد
سردار علایی با اشاره به محور دوم فیلم در خصوص وضعیت امروز مناطق جنگی گفت: من از جمله افرادی بودم که مخالف عدم سکونت ساکنین مناطق مرزی در مرز بودم. از دیگر سو، مساله محیط زیست هم در زمان جنگ مورد توجه بود. ما در منطقه هور با رعايت مسايل محيط زيستی جنگيديم و بيشترين خشك‌كردن هور توسط عراق انجام شد و صدام براي مبارزه با معارضين و ما، هور را خشك كرد كه منشا ريزگردهاي فعلي شده است، در رابطه با دور كردن مردم از مرزها من با اين ايده مخالف بودم و حضور مردم مرز را از تهديد به فرصت تبديل مي كند.
وی در بخش دیگری از سخنانش گفت: ما در دوره جنگ دستگاه ديپلماسي كارآمدي براي صلح نداشتيم و به همين خاطر برخي موقعيت‌هاي صلح را از دست داديم. همه جنگ‌ها برای صلح است و هیچ جنگی برای جنگ نیست. وزارت خارجه ما برای عملیات‌ها باید پیوست صلح می‌نوشت. اما همواره برای رسیدن به صلح نیاز به توافق هر دو طرف وجود دارد. بنابراین همه برای خاتمه جنگ می‌جنگیدیم، نه ادامه جنگ. من معتقدم ما در برخی مقاطع می‌توانستیم زودتر وارد فرایند صلح شویم.

عبور از هور در عملیات خیبر، پیروزی نیست
جعفر شيرعلي‌نيا پژوهشگر و تاریخ‌نگار جنگ با تشریح وضعیت حاکم بر جامعه در دوره دفاع مقدس گفت: ما با نسلي مواجه هستيم كه بدون تخصص و تجربه و سابقه در مصدر امور قرار گرفتند و هر سعي و خطاي خود را موفقيت جلوه مي‌دهند.
وی با اشاره به صحبت علایی در موفقیت آمیز خواندن عملیات خیبر گفت: چرا ما بايد عبور از هور را يك كشف بزرگ و پيروزي محسوب كنيم؟ در كتاب شهرآراي خورشيد درباره عمليات خيبر و انهدام گردان‌هاي لشکر ٢٧ به تفصیل صحبت شده‌است. اين‌ها كجاي تحليل‌هاي رسمي قرار دارد؟ در کجای تحلیل‌های شما در مورد از بين‌رفتن انسان‌ها صحبت شده‌است؟ چرا به مخالفت‌هاي برخی فرماندهان با انجام اين عمليات‌ها توجه نشد؟ چرا به موضوعات كارشناسي وجه حماسي مي‌دهيم؟


نسلی که فقط سوال دارد!
شیرعلی نیا ادامه داد: بالاخره نسل ما باید به‌نوعی تحلیل‌های شما را درک کند. آيا هدف عمليات خيبر تصرف جزاير مجنون بود؟ فرماندهان كه گفتند نه، ولي بعد از اينكه عمليات به اهداف خود نرسيد، جزاير مجنون بزرگ جلوه داده شد. وی در خصوص ماهیت جنگ گفت: اصولا جنگ‌ها محصول يك شكست هستند. وقتي فضاي ديپلماسي و عقلانيت به شكست می‌انجامد، جنگ آغاز می‌شود و ادامه پیدا می‌کند. اتفاقا امروز يكي از مطالبات خانواده‌هاي شهدا، پرداختن نقادانه به تاريخ جنگ است. اينكه ما با پرسشگري به سراغ مسئولان برويم. شیرعلی نیا ادامه داد: يكي از اشكالات اين فيلم برش‌هايي است كه شايد اين موضوع را القا كند كه ما در شروع جنگ مقصر هستيم كه واقعا اينگونه نيست. اما شايد به اندازه كافي براي پايان جنگ تلاش نكرديم. این تاریخ‌نگار جنگ در خصوص شایعاتی که در مورد شهید علی هاشمی مطرح شده‌بود و برخی دوستان وی هم در این خصوص سکوت کرده‌اند، گفت: طبق بررسی های که بنده انجام دادم، در مجموع این موضوع مطرح بود، ولی در این فیلم پررنگ‌تر از چیزی که هست، نمایش داده شده‌است.

ما نجنگیدیم، دفاع کردیم
محسن رخصت طلب از راویان دفاع مقدس در مورد شرایط ویژه دفاع مقدس گفت: امروز سالروز خاتمه جنگ جهاني اول است كه آلمان بخش بزرگي از خاك خود را از دست داد و تا امروز به‌خاطر جنگ‌هاي جهاني در حال خسارت‌دادن است. ده‌ها جنگ در دوره معاصر رخ داد و خسارات فراواني به كشورهاي درگير وارد شده است. از جمله حمله عراق به ايران، اما فقط در جنگ ما بود که متجاوز نه مجازات شد و نه خسارت داد. وی با اشاره به مستند زیر صفر مرزی گفت: این فیلم برخی کلیات دفاع مقدس را زیرسوال می‌برد. چون ما نجنگیدیم. به کشور و نوامیس ما تجاوز شد و ما و جوانانمان دفاع کردیم. بنابراین از منظر ما جنگ، وجود ندارد. ما بنای کشورگشایی نداشتیم. می‌خواستیم حق مان را بگیریم. جزیره مجنون ارزش جنگیدن داشت، چون ما به دنبال احقاق حق خود بودیم.


فرماندهان جنگ فرشته نبودند
رخصت طلب افزود: مسائل تاریخی، مخصوصا مسائل یک‌دهه تاریخ ملت ایران را نمی‌توان به‌راحتی قضاوت کرد. فرماندهان جنگ فرشته نبودند که اختلاف نداشته باشند. دعواهای مفصلی بر سر جزئی‌ترین مسائل مطرح می‌شد تا به بهترین نقطه برسیم. ما در عملیات‌های جنگ هم شکست خوردیم و هم پیروز شدیم. چه بسا که بیشتر شکست خوردیم. چرا که بسیاری از کشورها از عراق حمایت می‌کردند. ویژگی این نشست، موج پرسشهای حاضران بود که فرصتی برای طرح آن یافته بودند.

آخرین لحظات علی هاشمی
در پایان برنامه آقای ایزدی از راویان دفاع مقدس، از آخرین لحظات زندگی شهید علی هاشمی گفت. وی خاطر نشان کرد افرادی همچون علی هاشمی تنها به‌ واسطه عرق ملی و دینی تا آخرین لحظه با علم به اینکه دشمن درحال تصرف جزایر مجنون است، مقر فرماندهی را ترک نکردند. ایزدی که آخرین لحظات قبل از شهادت علی هاشمی را روایت می‌کرد، به این نکته اشاره کرد که علی‌رغم دستور مستقیم فرماندهی در خصوص عقب‌نشینی، وی از دستور تمرد کرد تا وجودش بخشی از سرزمین مادری‌اش باشد.

پربازديدترين برنامه ها

انتقاد پروازی از کم توجهی شیعه به فعل ائمه در مقابل حدیث

گزارش تصویری از مراسم رونمایی سايت و کتابهای جدید

تلفيق نظريات علوم انسانی و واقعيات عينی رمز اثرگذاری كتابهای موفق است

دغدغه‌های اعضای انجمن اندیشه در حضور آیت‌الله هاشمی

نشست «موسیقی؛ ممنوع یا مشروع؟» برگزار می شود

گزارش تصویری نشست سالانه انجمن و مراسم ضیافت افطار

سطحی‌نگری در ايران جواب نمی‌دهد

گزارش تصویری «علل عدم پایایی نظام حزبی در ایران»

گزارش تصویری نشست «منشور حقوق شهروندی

آئین رونمایی از کتابهای دکتر دبیری مهر

گزارش «پیامدهای افزایش تنش در روابط ایران و عربستان»

گزارش تصویری نشست «شهید رجایی؛ مردمی یا پوپولیست»

گزارشهای تصویری

اطلاعات تماس

 تلفن دفتر مرکزی: 021-77641180
 شماره دورنگار: 021-77654703
 آدرس: تهران، سه راه طالقانی، خيابان خواجه نصير، كوچه مفيدی، پلاك يك، مجتمع مفيد، واحد 17
کدپستی: 6116631191
شبکه های اجتماعی:  

   

Template Design:Dima Group